Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » Δικαιώματα ατόμων με νοητική υστέρηση

Δικαιώματα ατόμων με νοητική υστέρηση

Συνέδριο με θέμα: «Ψυχιατρική και Δίκαιο. ΙΙΙ. Μειωμένη νοητική επάρκεια. Μια διεπιστημονική προσέγγιση»

Διοργάνωση: Πανεπιστήμιο Αθηνών: Τμήμα Ιατρικής, Τμήμα Νομικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης: Τμήμα Νομικής, Τμήμα Ιατρικής

 

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα άτομα με νοητική υστέρηση βιώνουν όχι μόνο τις δυσκολίες από την σοβαρή αυτή ψυχική διαταραχή, αλλά υφίστανται παράλληλα, την στέρηση στην άσκηση των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων τους. Οι περιορισμένες προληπτικές παρεμβάσεις, η δυσκολία προσβασιμότητας στις κατάλληλες υπηρεσίες, η έλλειψη εξειδικευμένων δομών, ο μικρός αριθμός των ειδικών θεραπευτών, η δυσκολία παροχής εκπαίδευσης και πολύ περισσότερο απασχόλησης, είναι μερικά από τα ελλείμματα για την σωστή αντιμετώπιση των ατόμων αυτών, με αποτέλεσμα να καταστρατηγείται κάθε έννοια ισονομίας και ισοτιμίας.

Η διαπίστωση αυτή, καθιστά τα άτομα με νοητική υστέρηση έναν ιδιαίτερα ευάλωτο πληθυσμό, με μακροχρόνια εξάρτηση από το οικογενειακό περιβάλλον, αν και για όσο διάστημα, αυτό υπάρχει. Η φτώχια, η κοινωνική απομόνωση, η περιθωριοποίηση, το στίγμα, και η προκατάληψη είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που συνοδεύουν τον πληθυσμό των ατόμων με νοητική υστέρηση.

Στην Ελλάδα η αντιμετώπιση των προβλημάτων των ατόμων με νοητική υστέρηση έχει αφετηρία τις αρχές του 20ού αιώνα, στηριζόμενη κυρίως στη φιλανθρωπία, στη δραστηριότητα του αναπηρικού και γονεικού κινήματος, στην ευαισθησία της Εκκλησίας, στις φιλότιμες προσπάθειες μεμονωμένων ατόμων και κορυφαίων ειδικών παιδαγωγών.

Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα από τη δεκαετία του ’60 και μετά, τα προβλήματα των ατόμων αυτών, αντιμετωπίζονται νομοθετικά με την αναγνώριση των ιδιαιτεροτήτων τους, την αποδοχή του «δικαιώματος στη διαφορά», τη θέσπιση ειδικής νομοθεσίας, την προσπάθεια εξάλειψης κάθε είδους διακρίσεων και την παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγεία και την πρόνοια. Γενικά, αναγνωρίζεται η αναγκαία, για την κάθε μορφή υστέρησης, υποστήριξη με στόχο την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής (κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική), σύμφωνα με τις ανάγκες τους, αλλά και τις ειδικές ικανότητές τους.

ΓΕΝΙΚO ΠΛΑΙΣΙΟ

Η Νοητική Υστέρηση ανεξάρτητα από τον βαθμό βαρύτητας έχει τρία κύρια χαρακτηριστικά.

·  Χαμηλές διανοητικές επιδόσεις

·  Έναρξη στην γέννηση ή στην πρώιμη παιδική ηλικία

·  Περιορισμένες ικανότητες στην καθημερινή διαβίωση και προσαρμογή

Συχνά, τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες με νοητική υστέρηση, εμφανίζουν συμπεριφορές που σχετίζονται με ψυχιατρικές διαταραχές, η διάγνωση των οποίων είναι δύσκολη λόγω της περιορισμένης ικανότητας στην επικοινωνία. Πολλές μελέτες μας δείχνουν ότι, η συχνότητα εμφάνισης ψυχιατρικών διαταραχών σε άτομα με νοητική υστέρηση, είναι μεγαλύτερη για τα άτομα εκείνα που μένουν σε ιδρύματα συγκριτικά με εκείνα που παραμένουν στην κοινότητα.

Δυστυχώς η μέχρι σήμερα εμπειρία για την θεραπευτική αντιμετώπιση των ατόμων με νοητική υστέρηση είναι περιορισμένη και γιατί οι ασθενείς αυτοί θεωρείται ότι έχουν πολύ λίγες δυνατότητες βελτίωσης και γιατί απαιτείται πολυδύναμη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων τους, από ομάδα ειδικών θεραπευτών.

Όπως όμως συμβαίνει για κάθε άλλον ασθενή έτσι και για τα άτομα με νοητική υστέρηση πρέπει να αναγνωρίζονται και να ικανοποιούνται όλα τα δικαιώματα τους για περίθαλψη και φροντίδα. Κατά καιρούς έχουν περιγραφεί διάφοροι θεραπευτικοί στόχοι όπως:

·  πρωτογενής πρόληψη

·  διαμονή σε υποστηρικτικό περιβάλλον

·  νοσοκομειακή διασύνδεση και παρακολούθηση

·  εκπαίδευση του ατόμου με νοητική υστέρηση

·  εκπαίδευση της οικογένειας

·  διασύνδεση με το αστυνομικό τμήμα της περιοχής ή άλλες σχετικές υπηρεσίες

Στο πλαίσιο αυτό το «κίνημα» για φροντίδα στη κοινότητα, έχει δώσει σε μεγάλο αριθμό ατόμων με νοητική υστέρηση την δυνατότητα να ζουν στο σπίτι, συνήθως με την οικογένειά τους, με υποστήριξη που προέρχεται από τον θεράποντα ιατρό, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Στα παιδιά με ελαφρά νοητική υστέρηση (85% των πασχόντων), η εκπαίδευση παρέχεται συνήθως στα κανονικά σχολεία αργότερα όμως στην ενήλικη ζωή, τα άτομα αυτά, χρειάζονται μερικές φορές συνεχή υποστήριξη προκειμένου να εργασθούν στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς.

Στα παιδιά με μέτρια νοητική υστέρηση (10% των περιπτώσεων νοητικής υστέρησης), μπορούν να τελειώσουν την 2α Δημοτικού και στην συνέχεια τα προγράμματα ειδικής εκπαίδευσης τους δίνουν την δυνατότητα να εργασθούν σε κατάλληλα προστατευμένα περιβάλλοντα και να αναπτύξουν ιδιαίτερες δεξιότητες.

Τέλος τα άτομα με σοβαρή ή βαριά νοητική υστέρηση (4-6%), όπου συνήθως συνυπάρχει και άλλη διαταραχή (ψύχωση, κατάθλιψη, μανία, άγχος, διαταραχές συμπεριφοράς), χρειάζονται φροντίδα διεπιστημονικής ομάδας, σε κέντρα τριτοβάθμιας περίθαλψης.

Ανεξάρτητα όμως από την ομάδα που ανήκουν τα άτομα με νοητική υστέρηση, σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται:

  • εξειδικευμένη υποστήριξη,
  • συντονισμός των εμπλεκόμενων υπηρεσιών
  • Ψυχιατρική εκτίμηση του ατόμου και αντιμετώπιση της συνοσηρότητας
  • Υποστήριξη της οικογένειας
  • Εκπαίδευση για εξατομικευμένη απόκτηση δεξιοτήτων
  • Κοινωνικές παροχές
  • Νομική υποστήριξη για τον χειρισμό ποικίλων θεμάτων (συσχέτιση νοητικής υστέρησης και παραπτωματικής συμπεριφοράς όπως κυρίως εμπρησμοί και επιθετική συμπεριφορά)

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (ΥΠΕΠΘ), με βάση το άρθρο 16 του Συντάγματος, τις Διακηρύξεις των Διεθνών Οργανισμών, τις σύγχρονες παιδαγωγικές, ψυχολογικές, κοινωνικές και λοιπές επιστημονικές αντιλήψεις, τις προτάσεις του γονεϊκού και αναπηρικού κινήματος, καθώς και των συναρμόδιων φορέων, καταβάλλει προσπάθειες, για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του ευαίσθητου τομέα της Ειδικής Αγωγής.

Σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, «Άτομα με ειδικές ανάγκες θεωρούνται, τα πρόσωπα τα οποία από οργανικά, ψυχικά ή κοινωνικά αίτια παρουσιάζουν καθυστερήσεις, αναπηρίες ή διαταραχές στη γενικότερη ψυχοσωματική κατάσταση ή στις επιμέρους λειτουργίες τους…..».

Οι Νόμοι, 1143/1981, 1566/1985 και ιδιαίτερα οι 2817/2000 και 3194/2003, καθορίζουν το θεσμικό πλαίσιο της Ειδικής Αγωγής για τα άτομα με νοητική υστέρηση. Σύμφωνα με το νόμο 2817/2000 αρμόδιος φορέας της Ειδικής Αγωγής σε θέματα εκπαίδευσης είναι το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, το οποίο συμπράττει και στις διαδικασίες ίδρυσης των κέντρων και εργαστηρίων ειδικής επαγγελματικής κατάρτισης αρμοδιότητας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, εφόσον εκεί φοιτούν άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σχολικής ηλικίας, ενώ ο νόμος 3194/2003 ορίζει μεταξύ άλλων ότι ειδικής εκπαιδευτικής μεταχείρισης μπορεί να τύχουν άτομα που έχουν ιδιαίτερες νοητικές ικανότητες και ταλέντα.

Όταν η διάγνωση-αξιολόγηση παιδιού με νοητική υστέρηση προσχολικής ηλικίας απαιτεί πρώιμη παρέμβαση ή παροχή εξειδικευμένων υποστηρικτικών υπηρεσιών, τότε η παρακολούθηση και η υποστήριξη του παιδιού, εάν είναι κάτω των 4 ετών, χρηματοδοτείται από την κοινωνική ασφάλιση της οικογένειας του παιδιού. Για παιδιά προσχολικής ηλικίας 4-7 ετών παρέχεται δωρεάν ειδική εκπαίδευση και άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες από τις σχολικές δομές του Υπουργείου Παιδείας.

Κατά τα έτη 1972 και 1973 ιδρύθηκαν τα πρώτα 43 δημόσια Ειδικά Δημοτικά Σχολεία για παιδιά με νοητική καθυστέρηση, στις έδρες των Παιδαγωγικών Ακαδημιών και σε μεγάλες πόλεις.

Το 2000 ο νόμος 2817/2000, έδωσε τη δυνατότητα ρύθμισης χρονιζόντων θεμάτων των Ατόμων με Νοητική Υστέρηση (Άτομα με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες-ΑμΕΕΑ) όπως τα Κέντρα Διάγνωσης Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΚΔΑΥ) για τον εντοπισμό, τη διάγνωση, την αξιολόγηση και κατάταξη των ατόμων με νοητική υστέρηση καθώς και το αναλυτικό πρόγραμμα των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής (ΣΜΕΑ).

Στα άτομα αυτά η ειδική αγωγή τόσο στην Πρωτοβάθμια όσο και στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και η Επαγγελματική Εκπαίδευση παρέχεται δωρεάν από το κράτος σε δημόσια σχολεία σε εξαιρετικές, δε περιπτώσεις στο σπίτι, με ευθύνη του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ενώ οι Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας έχουν την αρμοδιότητα για την διαγνωστική εξέταση και την παραπομπή.

Στα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παρέχεται ειδική εκπαίδευση, η οποία, στο πλαίσιο των σκοπών της Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, επιδιώκει ιδιαίτερα την:

  • Ανάπτυξη της προσωπικότητάς
  • Βελτίωση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων, ώστε να καταστεί δυνατή η ένταξη ή επανένταξή στο κοινό εκπαιδευτικό σύστημα και η συμβίωση με το κοινωνικό σύνολο, μαθησιακή ετοιμότητα, βασικές ακαδημαϊκές γνώσεις.
  • Προεπαγγελματική ετοιμότητα με σκοπό την ημιαυτόνομη διαβίωση.
  • Επαγγελματική εκπαίδευση όσων έχουν νοητική επάρκεια.
  • Επαγγελματική κατάρτιση και συμμετοχή στην παραγωγική διαδικασία.
  • Κοινωνική προσαρμογή.
  • Αλληλοαποδοχή με το κοινωνικό σύνολο και ισότιμη κοινωνική εξέλιξη.

Για την επίτευξη των στόχων της Ειδικής Εκπαίδευσης, λαμβάνονται μέτρα και παρέχονται υπηρεσίες στα άτομα ηλικίας από 4 έως 22 ετών, για όλες τις τάξεις των σχολείων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η κατάρτιση και η εφαρμογή ειδικών προγραμμάτων και μεθόδων διδασκαλίας, η χρησιμοποίηση διδακτικού υλικού, η χορήγηση οργάνων και λοιπού ειδικού εξοπλισμού και γενικά κάθε είδους διευκόλυνση και εργονομική διευθέτηση. Στις υπηρεσίες περιλαμβάνονται η διάγνωση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, η αξιολόγηση, η παιδαγωγική και ψυχολογική υποστήριξη, η φυσικοθεραπεία, η εργοθεραπεία, η αγωγή λόγου, η κοινωνική και συμβουλευτική εργασία, η μεταφορά και η μετακίνηση και κάθε άλλο μέτρο ή πρόσφορη υπηρεσία που υποστηρίζουν την ισότιμη μεταχείριση των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Δωρεάν χορήγηση στους μαθητές των απαιτούμενων μέσων για την Ειδική Αγωγή και την ειδική επαγγελματική τους εκπαίδευση.

Η γεωγραφική κατανομή των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής (ΣΜΕΑ) δεν ακολουθεί κάποιους συγκεκριμένους κανόνες. Η ίδρυσή τους γίνεται σε συνεργασία με τα Κέντρα Διάγνωσης Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΚΔΑΥ) και τις κατά τόπους Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και τις Νομαρχιακές Επιτροπές Παιδείας, που γνωρίζουν τα προβλήματα των περιοχών τους.

Τα Κέντρα Διάγνωσης Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΚΔΑΥ), είναι αρμόδια για:

  • τη διάγνωση και την αξιολόγηση του είδους και του βαθμού των δυσκολιών
  • την εισήγηση σχετικά με την εγγραφή, κατάταξη και φοίτησή στην κατάλληλη σχολική μονάδα γενικής ή ειδικής αγωγής,
  • την κατάρτιση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος,
  • την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και ενημέρωσης στους μαθητές, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς,
  • την ειδική παιδαγωγική υποστήριξη στο σπίτι (σε εξαιρετικές περιπτώσεις),
  • την πρώιμη παρέμβαση κ.ο.κ.

Από την 1η Σεπτεμβρίου 2003 λειτουργούν 54 ΚΔΑΥ, ένα σε κάθε πρωτεύουσα νομού, τα οποία στελεχώνονται από:

α) εκπαιδευτικό προσωπικό Ειδικής Αγωγής και για τις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης: Προσχολική, Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και

β) ειδικό επιστημονικό προσωπικό, δηλαδή ψυχιάτρους, ψυχολόγους, κοινωνικούς

λειτουργούς, λογοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές.

Η γνωμάτευση που παρέχεται από τις παραπάνω υπηρεσίες, έχει ισχύ για τρία χρόνια και είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εγγραφή ενός μαθητή σε ειδικό σχολείο.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με δεδομένα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (Ιούνιος 2005), ο αριθμός των μαθητών με νοητική υστέρηση που φοιτούν σε ειδικά σχολεία ανέρχονται συνολικά σε 3.964. Από τα άτομα αυτά περισσότερα από 2.500 παρακολουθούν ειδικά δημοτικά (1.494) ή τμήματα ένταξης δημοτικών (1.037).

Με διάφορες νομοθετικές ρυθμίσεις εξασφαλίζεται επίσης η επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία καθώς και η προετοιμασία της αγοράς για να υποδεχθεί τα άτομα με νοητική υστέρηση, ποιο συγκεκριμένα:

  • Η έλλειψη φυσικών, σωματικών δεξιοτήτων δεν εμποδίζει την πρόσληψη, εφ’όσον ο υπάλληλος με την κατάλληλη και δικαιολογημένη τεχνική υποστήριξη μπορεί να ασκήσει τα καθήκοντα της αντίστοιχης θέσης. (Ν.2683/1999, άρθρο 7 και Ν.2839/2000, άρθρο 3).
  • Γίνονται προσλήψεις προστατευμένων προσώπων σε δημόσιες υπηρεσίες, ΝΠΔΔ, ΟΤΑ χωρίς διαγωνισμό ή επιλογή σε ποσοστό 5% των θέσεων που προκηρύσσονται κάθε φορά (Ν.2643/1998)
  • Επιχορηγούνται οι εργοδότες που απασχολούν άτομα με ειδικές ανάγκες (ΥΑ Υπουργού Εργασίας, 30278/23-02-2000).
  • Επιχορηγούνται τα άτομα με ειδικές ανάγκες προκειμένου να ασκήσουν ελεύθερα επαγγέλματα (ΥΑ 30278/23-02-2000).
  • Εξασφαλίζεται η καταπολέμηση του αποκλεισμού των ατόμων με αναπηρία από την αγορά εργασίας (ΥΑ 33605/15-06-1999).
  • Προγράμματα που επιδοτούν την εργονομική διευθέτηση του χώρου εργασίας των ατόμων με αναπηρία εντάσσονται στα προγράμματα επιδότησης για την απασχόληση των Α.Μ.Ε.Α. (ΥΑ 30278/23-02-2000).

Αν και δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη σύνδεση ή δομή μεταξύ Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και Υπουργείου Εργασίας για τη σύνδεση των αποφοίτων Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής (ΣΜΕΑ) με την αγορά εργασίας, προωθείται η στελέχωση κυρίως των Εργαστηρίων Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) με επαγγελματικούς Συμβούλους καθώς και η επέκταση των δομών του Επαγγελματικού Προσανατολισμού στα Τεχνολογικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια (ΤΕΕ) Ειδικής Αγωγής καθώς αυτοί οι δύο τύποι ΣΜΕΑ συνδέονται κυρίως με την επαγγελματική αποκατάσταση.

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ

Στο πλαίσιο του διακρατικού προγράμματος, «Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας-EUMAP» που εποπτεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα σχετικά νομικά ζητήματα, πραγματοποιήθηκε και στην Ελλάδα Έκθεση για τα δικαιώματα των ατόμων με νοητική υστέρηση (Παν/κή Παιδοψυχιατρική Κλινική Αθηνών «Αγία Σοφίᨻ). Από την Έκθεση προκύπτει ότι τα τελευταία 20 χρόνια, η σταδιακή κατάργηση των ιδρυμάτων ασυλιακού τύπου, ενώ βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα διαβίωσης των ατόμων με νοητική υστέρηση δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει ουσιαστικά την πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην εργασία. Αν και η νομοθεσία ανταποκρίνεται με επάρκεια στις σχετικές ανάγκες, στην πράξη η διαθεσιμότητα και η προσβασιμότητα στις εκ του νόμου προβλεπόμενες υπηρεσίες, είναι πολύ περιορισμένες ιδιαίτερα για τα άτομα με σοβαρή και μέτρια νοητική υστέρηση (στην επαρχία και τα νησιά έλλειψη δομών και εξειδικευμένου προσωπικού). H διαδικασία αξιολόγησης και διάγνωσης των ατόμων με νοητική υστέρηση για εκπαιδευτικούς ή επαγγελματικούς λόγους είναι εκτενής και χρονοβόρα για τα ίδια τα άτομα αλλά και για τις οικογένειές τους. Δεν υπάρχουν στατιστικές πληροφορίες για τον αριθμό των ατόμων με νοητική υστέρηση, την ταξινόμησή τους κατά κατηγορία βαρύτητας, τις υπηρεσίες εξυπηρέτησης, τον τύπο της δικαστικής συμπαράστασης. Από τα στοιχεία των απογραφών αναφέρεται ότι ο αριθμός των ατόμων με νοητική υστέρηση ανέρχεται σε 150.000, ενώ εκτιμάται ότι 10.000 από αυτά παραμένουν σε συνθήκες ιδρυματικής διαβίωσης.

Σχετικά με τα ΚΔΑΥ η έκθεση αναφέρει ότι λειτουργούν μόνο τα μισά και όχι όλα με επάρκεια, ιδιαίτερα στον τομέα της πρώιμης παρέμβασης (προσχολική ηλικία), με αποτέλεσμα το δικαίωμα της δωρεάν παροχής υπηρεσιών να καταστρατηγείται με την κάλυψη των αναγκών από τον ιδιωτικό τομέα. Παράλληλα ο θεσμός της κατ’οίκον εκπαίδευσης είναι πολύ περιορισμένος σε περιπτώσεις υποπολλαπλάσιες των πραγματικών αναγκών. Αντίστοιχες ελλείψεις αναφέρονται και για την προ-επαγγελματική εκπαίδευση που μεγιστοπιούνται στην φάση μετάβασης από την εκπαίδευση στην εργασία. Τα επιδόματα αναπηρίας, αν και ανεπαρκή για την αντιμετώπιση των καθημερινών αναγκών, διακόπτονται σε περίπτωση που το άτομο με νοητική υστέρηση εξασφαλίσει εισόδημα για κάποιο διάστημα. Η διαδικασία επανέγκρισης του αναπηρικού επιδόματος είναι τόσο γραφειοκρατικές και χρονοβόρες που αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για την αναζήτηση εργασίας ή και να μην δηλώνονται αυτές οι περιπτώσεις με αποτέλεσμα την έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία πολύ λίγα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν προσληφθεί σε κάποια υποστηριζόμενη ή μη εργασία.

Τέλος η έλλειψη προγραμμάτων ευαισθητοποίησης για δασκάλους, μαθητές, οικογένειες, τόσο στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής όσο και στο πλαίσιο της ευρύτερης κοινότητας, διαιωνίζει τον στιγματισμό και την περιθωριοποίηση των ατόμων με νοητική υστέρηση.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Παρά την πρόσφατη πρόοδο, ιδιαίτερα στον τομέα της ασυλιακής διαβίωσης, τα άτομα με νοητική υστέρηση στην Ελλάδα, αντιμετωπίζουν ακόμα σοβαρά προβλήματα τόσο στην ποσοτική όσο και στην ποιοτική παροχή, όλων των τύπων, κοινωνικών υπηρεσιών.

  • Η έλλειψη δεδομένων (αριθμός ατόμων-ανάγκες, αριθμός-είδος υπηρεσιών) καθιστούν αδύνατο τον κεντρικό σχεδιασμό και την πλήρη γεωγραφική κάλυψη των αναγκών. Κρίνεται επιβεβλημένη η συλλογή των σχετικών στατιστικών στοιχείων
  • Αν και η συνθήκες διαβίωσης έχουν σταδιακά βελτιωθεί σημαντικός αριθμός ατόμων με νοητική υστέρηση ζουν ιδρυματικά (10.000). Διαβίωση στην κοινότητα όλων των ατόμων με νοητική υστέρηση.
  • Οι παρεμβάσεις πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης, αξιολόγησης και υποστήριξης των ατόμων με νοητική υστέρηση είναι περιορισμένες, ή και ανύπαρκτες για κάποιες περιοχές, παρά τα ερευνητικά δεδομένα που επιβεβαιώνουν ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματικότητα των μέτρων. Άμεση και έγκαιρη αξιολόγηση των ατόμων με νοητική υστέρηση, επιστημονική και ποσοτική επάρκεια των ΚΔΑΥ σε όλες τις περιοχές της χώρας.
  • Εκπαιδευτικά προγράμματα ανάλογα με την κατηγορία της νοητικής υστέρησης προσαρμοσμένα και εξατομικευμένα στις δυνατότητες και ανάγκες κάθε ατόμου. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί για τα άτομα με βαριά νοητική υστέρηση γιατί στην κατηγορία αυτή οι ελλείψεις είναι σημαντικές. Κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών όλων των κατηγοριών νοητικής υστέρησης με προγράμματα που διευκολύνουν την συνολική ένταξη των ατόμων.
  • Συνεχής εκπαίδευση και επαρκής αριθμός των εκπαιδευτικών για την εξειδικευμένη εκπαιδευτική στήριξη των ατόμων με νοητική υστέρηση σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Κάλυψη όλων των αναγκών των εκπαιδευτικών για την αντιμετώπιση της εκπαίδευσης ατόμων με νοητική υστέρηση.
  • Παροχή μέσων για την εκπαιδευτική διαδικασία, σχολεία, εκπαιδευτικά υλικά, μετακίνηση ατόμων, υποστηρικτικές υπηρεσίες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    1. C. Katona, M. Robertson, Ψυχιατρική με μια Ματιά. Δεύτερη έκδοση, 2000.
    2. Αλεβιζόπουλος. Δικαστική Ψυχιατρική
    3. Χ. Ασημόπουλος, Γερ. Κολαίτης, Γ. Κουρή, Ευ. Ζαχαριάς, Κ.Θηβαίος, Ι. Τσιάντης. «Τα δικαιώματα των ατόμων με νοητική καθυστέρηση στην Ελλάδα», Τετράδια Ψυχιατρικής, Νο 96, 2006

Ταξινομημένο σε: Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες: