Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » OKANA, Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » Χρήση τοξικών ουσιών και σεξουαλικότητα

Χρήση τοξικών ουσιών και σεξουαλικότητα

Ημερίδα με θέμα: «Νοσολογία & Σεξουαλικότητα»

Οργάνωση: Ελληνική Εταιρεία Αγωγής Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

ΧΡΗΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ

Η συσχέτιση χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών με την σεξουαλικότητα και ειδικότερα, με την σεξουαλική στάση και συμπεριφορά, παραπέμπει σε διαφορετικές υποομάδες ατόμων με κοινά χαρακτηριστικά.

1. άτομα με σεξουαλικές διαταραχές που καταφεύγουν στην χρήση ουσιών για να «βελτιώσουν» το πρόβλημα τους

2. άτομα με σωματικά ή ψυχιατρικά προβλήματα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, με παρενέργειες στην σεξουαλική τους λειτουργία

3. άτομα που κάνουν περιστασιακή χρήση ψυχοδραστικών ουσιών για να έχουν καλλίτερες σεξουαλικές επιδόσεις

4. άτομα που είναι συστηματικοί χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών, εξαρτημένα άτομα, που αρκετές φορές έχουν σεξουαλική επαφή με σκοπό την πληρωμή ή για άλλους λόγους που έχουν σχέση με τη χρήση

Οι σεξουαλικές διαταραχές είναι συχνές στον γενικό πληθυσμό και μπορεί να συνυπάρχουν με άλλες ψυχικές ή παθολογικές καταστάσεις. Συνήθως ο κλινικός γιατρός καλείται να αντιμετωπίσει τις σεξουαλικές διαταραχές όταν διαταράσσεται η αναπαραγωγική λειτουργία και σπανιότερα για την καθαυτή, σεξουαλική λειτουργία. Ανεξάρτητα όμως από την ύπαρξη ή μη κάποιας ψυχοσωματικής πάθησης, τα άτομα, χρησιμοποιούν διάφορες ψυχοδραστκές ουσίες, είτε στο κοινωνικό πλαίσιο, όπως είναι το κρασί, είτε για να «βελτιώσουν» κάποια από τις φάσεις της σεξουαλικής ή συναισθηματικής τους λειτουργίας. Υπάρχουν δηλαδή άτομα που αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη, την κοινωνική φοβία, το άγχος, την εσωστρέφεια, την αποφυγή διαπροσωπικών συναναστροφών ή άλλες ψυχικές διαταραχές με την χρήση αλκοόλ ή άλλων φαρμακευτικών ή μη σκευασμάτων.

Συχνά τα φάρμακα που συνιστούν οι γιατροί για την αντιμετώπιση σωματικών ή ψυχικών διαταραχών επηρεάζουν την σεξουαλική λειτουργία. Είναι σημαντικό στην διαφορική διάγνωση των σεξουαλικών διαταραχών το ιατρικό ιστορικό να είναι πολύ λεπτομερές και αναλυτικό σχετικά με την χρήση νόμιμων ή παράνομων ουσιών.

Tα τελευταία χρόνια η περιστασιακή χρήση ψυχοδραστικών ουσιών είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, ιδιαίτερα σε άτομα εφηβικής ηλικίας που συνδυάζουν την διασκέδαση με χρήση παράνομων κυρίως ουσιών. Συνήθως ο τρόπος αυτός διασκέδασης ακολουθείται από περιστασιακή σεξουαλική συναλλαγή. Ένας μεγάλος αριθμός νέων θεωρούν ότι το ερωτικό παιχνίδι – ιδίως όσον αφορά τις εφήμερες σχέσεις – συμπληρώνεται από την κατανάλωση αλκοόλ, τσιγάρων ή ακόμη και άλλων παράνομων ουσιών.
Έτσι, παρασυρμένοι από την ατμόσφαιρα της παρέας και με λίγη προτροπή από τους φίλους και τις φίλες, δεν διστάζουν να καταφύγουν σε αυτές τις ουσίες, προκειμένου να ενισχύσουν την ερωτική τους επιθυμία. Φυσικά, οι κίνδυνοι σε μια τέτοια περίπτωση είναι πολλοί γιατί μακροπρόθεσμα το τσιγάρο, το αλκοόλ και τα ναρκωτικά είναι εχθροί της σεξουαλικότητας. Ένας άνδρας που έχει καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ ή ναρκωτικών, είναι πολύ πιθανό να μην καταφέρει να φέρει εις πέρας τα ερωτικά του ‘καθήκοντα’ όταν θα έλθει η κατάλληλη στιγμή, ενώ το ίδιο περίπου ισχύει και στην περίπτωση της γυναίκας. Η σεξουαλικότητα στις περιπτώσεις αυτές συνδέεται άμεσα με τον είδος της ουσίας που έχει καταναλωθεί και η σεξουαλική πράξη γίνεται χωρίς καμία προφύλαξη συχνά δε ακολουθεί ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη ή και η μόλυνση από σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα.

Τα άτομα που είναι συστηματικοί χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών, εξαρτημένοι συνήθως πολυχρήστες, αποτελούν μία εντελώς διαφορετική ομάδα, από την σκοπιά της σεξουαλικής τους λειτουργίας. Σύμφωνα με τα τελευταία ερευνητικά δεδομένα, ο ορισμός του εθισμού διευρύνεται, μιλάμε πλέον, για ένα σύνδρομο με πολλαπλές ευκαιριακές εκφράσεις.

Από τις νευροβιολογικές έρευνες μαθαίνουμε ότι,

  • οι διαταραχές εθισμού (addictivedisorders) είναι πολλές, όπως η λήψη ψυχοδραστικών ουσιών, η υπερβολή στην πρόσληψη τροφής, η χαρτοπαιξία, οι σεξουαλικές συμπεριφορές, τα ψώνια, το κομπιούτερ,
  • οι διαταραχές εθισμού μπορεί να μην είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους,
  • κάθε διαταραχή εθισμού θα μπορούσε να είναι διαφορετική εκδήλωση του ίδιου υποκείμενου συνδρόμου εθισμού (addictivesyndrome)

Στην εκδήλωση του συνδρόμου αυτού συμμετέχουν,

  • η ατομική προδιάθεση,
  • η έκθεση στο αντικείμενο εθισμού και
  • η αλληλεπίδραση του ατόμου με το αντικείμενο.

Γνωρίζουμε επίσης ότι τόσο οι ψυχοδραστικές ουσίες όπως το αλκοόλ, η κοκαΐνη, η ηρωίνη, όσο και οι συμπεριφορές, όπως η σεξουαλική λειτουργία, έχουν την ικανότητα να διεγείρουν το σύστημα ανταμοιβής-ντοπαμίνης, του εγκεφάλου. Από απεικονίσεις σε μαγνητικές τομογραφίες, ξέρουμε ότι το χρήμα, η ομορφιά και η κοκαΐνη ενεργοποιούν με παρόμοιο τρόπο το σύστημα ανταμοιβής και ικανοποίησης, με αποτέλεσμα όταν το σύστημα αυτό δυσλειτουργεί, η ευαλωτότητα του ατόμου για εθισμό να είναι αυξημένη. Γενετικές μελέτες έδειξαν ότι η παθολογική χαρτοπαιξία έχει κοινή γενετική προδιάθεση με την εξάρτηση από το αλκοόλ, και ότι διάφοροι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες όταν επιδράσουν στο νευροβιολογικό υπόστρωμα κάθε ατόμου ευθύνονται για τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους τα άτομα θα εμφανίσουν και θα βιώσουν το σύνδρομο του εθισμού.

Είναι αλήθεια ότι τα εξαρτημένα από ψυχοδραστικές ουσίες άτομα δεν είναι πρόθυμα να συζητήσουν για την σεξουαλική τους ζωή, γιατί αυτή δεν αποτελεί πράγματι, ιδιαίτερα στους μακροχρόνιους χρήστες, κάποια πηγή ευχαρίστησης. Η ουσία εξάρτησης καταλαμβάνει απόλυτη προτεραιότητα και η σεξουαλική δραστηριότητα, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, αποτελεί κυρίως πηγή εσόδων για την εξασφάλιση των ουσιών εξάρτησης.

Μετά την εμφάνιση της επιδημίας του Aids οι χρήστες ναρκωτικών ουσιών, και κυρίως αυτοί που έκαναν ενδοφλέβια χρήση, αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών ερευνητικών προγραμμάτων δεδομένου ότι αποτελούσαν την δεύτερη ομάδα, μετά τους ομοφυλόφιλους, με συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια, σε κάποιες τουλάχιστον χώρες, αποτελούν την πρώτη ομάδα κινδύνου για την εξάπλωση του ιού του Aids. Γνωρίζουμε ότι η χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών συνδέονται άμεσα με την άρνηση χρήσης προφυλακτικού ενώ στο πληθυσμό των χρηστών ψυχοδραστικών ουσιών καταγράφονται περιστασιακές ερωτικές επαφές ή πολλαπλή εναλλαγή ερωτικών συντρόφων.

Στο διάστημα 1989-1992 σε διακρατική έρευνα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας εξετάστηκαν 1.570 χρήστες ναρκωτικών ενδοφλεβίως. Αν και είναι κοινή πεποίθηση ότι οι χρήστες απιοειδών δεν έχουν έντονη σεξουαλική δραστηριότητα στην έρευνα αυτή φάνηκε ότι ακόμη και οι χρήστες ναρκωτικών ενδοφλεβίως είναι, αν όχι περισσότερο, εξίσου δραστήριοι με τους μη χρήστες. Εκείνο που σίγουρα διαφέρει είναι η συχνή εναλλαγή ερωτικών συντρόφων και τα μέτρα προφύλαξης. Κατά μέσο όρο περίπου το 70% των χρηστών, άνδρες και γυναίκες ανάφεραν σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό έστω και αν η σχέση ήταν ευκαιριακή ή πελατειακή.

Οι μελέτες επίπτωσης του ιού του AIDS στους χρήστες τοξικών ουσιών ενδοφλεβίως στην Ελλάδα έδειξαν ότι 64% από εκείνους που δήλωσαν ερωτική επαφή με περιστασιακό σύντροφο στους τελευταίους 6 μήνες δεν χρησιμοποίησαν προφυλακτικό. Στην ομάδα των γυναικών που έκαναν χρήση ναρκωτικών ενδοφλεβίως, υπήρχαν γυναίκες που ανέφεραν εναλλαγή ερωτικών συντρόφων, μέχρι και 50 διαφορετικούς πελάτες την ίδια ημέρα. Οι πελάτες αυτοί δεν είναι συνήθως χρήστες ουσιών με αποτέλεσμα η κατηγορία αυτή των χρηστριών να είναι η ομάδα με την πλέον επικίνδυνη συμπεριφορά για να μεταδοθεί κάποια μόλυνση στον γενικό πληθυσμό. Οι έρευνες κατέδειξαν ότι οι χρήστες ναρκωτικών αν και άλλαξαν σε σημαντικό βαθμό την συμπεριφορά τους σχετικά με την ανταλλαγή κοινής βελόνας και σύριγγας δεν φαίνεται να άλλαξαν αντίστοιχα και στις συνήθειές τους σχετικά με την ερωτική συναλλαγή.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα διαθέσιμα στοιχεία για τον επιπολασμό οροθετικότητας για την περίοδο 2003–04 αποκαλύπτουν διαφορές μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, χρηστών ναρκωτικών ενδοφλεβίως. Σε συνολικό δείγμα 124337 ανδρών και 20640 γυναικών, που υποβλήθηκαν σε εξετάσεις ο συνολικός επιπολασμός ήταν 13,6% στους άνδρες και 21,5% στις γυναίκες. Οι υψηλότερες αναλογίες γυναικών-ανδρών παρατηρούνται στην Εσθονία, την Ισπανία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και την Πορτογαλία, ενώ το Βέλγιο εμφανίζει αντίθετη τάση, καθώς στις χώρες αυτές ο επιπολασμός είναι υψηλότερος στους άνδρες

Δεδομένου ότι οι γυναίκες, χρήστριες ναρκωτικών ουσιών, έχουν πολύ συχνότερη σεξουαλική δραστηριότητα, όπως προαναφέρθηκε είναι αυτονόητο ότι τα προληπτικά μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας πρέπει να ενισχυθούν.

 

Ταξινομημένο σε: OKANA, Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες: