Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » Εκδηλώσεις, Εξωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » 12ο Παγκύπριο Συνέδριο του Κέντρου Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά & Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΝΘΕΑ) «Η Κύπρος ενάντια τις εξαρτήσεις» με κεντρικό θέμα: «Η κοινωνία των πολιτών στην πρόληψη»

12ο Παγκύπριο Συνέδριο του Κέντρου Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά & Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΝΘΕΑ) «Η Κύπρος ενάντια τις εξαρτήσεις» με κεντρικό θέμα: «Η κοινωνία των πολιτών στην πρόληψη»

12ο Παγκύπριο Συνέδριο «Η Κύπρος ενάντια στις εξαρτήσεις» με κεντρικό θέμα: «Η κοινωνία των πολιτών στην πρόληψη»

Οργάνωση: Κεντρο Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΝΘΕΑ), σε συνεργασία με τον Οργανισμό Νεολαίας και το Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Βουλής, Πανιερότατε Μητροπολίτη Κιτίου κ.κ. Χρυσόστομε, κύριοι Πρόεδροι και εκπρόσωποι κομμάτων, κύριοι Υπουργοί, αγαπητοί συνάδελφοι, φίλες και φίλοι,

Με την απόφαση που πήραμε όλοι εμείς να στρατευθούμε, , καθένας από την σκοπιά του, στον αγώνα για την αντιμετώπιση του προβλήματος των εξαρτήσεων, μάθαμε μεταξύ άλλων, ότι όταν τα συναισθήματα εκφράζονται, περιορίζουν σημαντικά, τις ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις. Ειλικρινά επιτρέψτε μου να δηλώσω ότι, αν και ψυχίατρος αδυνατώ να βρω τον κατάλληλο λεκτικό η και εξωλεκτικό τρόπο να εκφράσω την συγκίνηση που νοιώθω, για την διάκριση αυτή που γίνεται στο πρόσωπο μου. Άλλωστε για μένα δεν μετράει ότι έκανα, αν πράγματι κάτι έκανα γι’ αυτό το τόπο, αλλά, τα πολλά που θα ήθελα επιπλέον να κάνω, αν μου δώσετε την ευκαιρία.

Θα προσπαθήσω να είμαι σύντομη και επιγραμματική εστιαζόμενη κυρίως στα πρόσφατα δεδομένα που όπως θα δούμε αναφέρονται μεταξύ άλλων και στο κεντρικό θέμα του συνεδρίου σας, «η κοινωνία των πολιτών στην πρόληψη». Από το πρόγραμμα γνωρίζω ότι ειδικοί, καταλληλότεροι από εμένα, θα αναπτύξουν τις δραστηριότητες πρόληψης στους επιμέρους τομείς. Επιτρέψτε μου λοιπόν να περιορισθώ στον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών σε άλλους, εκτός της πρόληψης, τομείς.

Από την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας προκύπτουν ορισμένα σημαντικά στοιχεία για την Ευρώπη.

Τα κυριότερα ευρήματα επισημαίνουν ότι,

·    η κοκαΐνη αποτελεί το δημοφιλέστερο διεγερτικό για τους νέους στην Ευρώπη, με 9 εκατομμύρια Ευρωπαίους να δηλώνουν ότι την έχουν δοκιμάσει τουλάχιστον μία φορά στην ζωή τους. Περίπου 1,5 εκατομμύριο δηλώνουν συστηματική χρήση (χρήση τον τελευταίο μήνα).

·    αυξητική τάση εμφανίζεται στην χρήση αμφεταμινών και έκστασης. Εκτιμάται ότι 2,6% εκ. ενήλικες στην ΕΕ έκαναν πρόσφατη χρήση της ουσίας έκσταση,

·    η κάνναβης παραμένει η πλέον διαδεδομένη ουσία χρήσης, με 62 εκατομμύρια Ευρωπαίους να δηλώνουν ότι την έχουν δοκιμάσει τουλάχιστον μία φορά στην ζωή τους, 9,5 εκατομμύρια να είναι ενεργοί συστηματικοί χρήστες και 3 εκατομμύρια νεαροί Ευρωπαίοι να δηλώνουν ότι κάνουν καθημερινή χρήση.

·    σημαντικό είναι το πρόβλημα της πολλαπλής χρήσης, καθώς και του ελλείμματος θεραπευτικών υπηρεσιών για τις περιπτώσεις αυτές,

·    οι προβληματικοί χρήστες, δηλαδή οι χρήστες με σοβαρά προβλήματα υγείας, ανέρχονται σε 2 εκατομμύρια,

·    η ενδοφλέβια χρήση συνδέεται με νέα κρούσματα μόλυνσης από τον ιό HIV αλλά, ενώ το 2001 η πλειονότητα των νέων κρουσμάτων αφορούσε στην ενέσιμη χρήση, τα νέα κρούσματα το 2004 στην Ευρώπη οφείλονται, κυρίως, στην ετεροφυλόφιλη μετάδοση,

·    η μόλυνση από ηπατίτιδες Β και C (κατά μέσον όρο 60% των χρηστών στα κράτη μέλη), παραμένει μείζον πρόβλημα νοσηρότητας των χρηστών,

·    παρατηρείται μείωση, κατά 15%, των θανάτων που σχετίζονται με την χρήση ψυχοδραστικών ουσιών,

·    σημειώνεται σημαντική αύξηση των υπηρεσιών θεραπείας αλλά με άνιση κατανομή. Στην Ευρώπη υποβάλλονται συνολικά σε θεραπεία υποκατάστασης 530.000 χρήστες (το 80% λαμβάνει μεθαδόνη και το 20% λαμβάνει βουπρενορφίνη),

·    υπάρχει σημαντική έλλειψη θεραπευτικών προγραμμάτων για τους προβληματικούς χρήστες κοκαΐνης ( 10% των αιτήσεων για θεραπεία) η άλλων ψυχοδραστικών ουσιών εκτός της ηρωίνης,

·    ένας στους τρεις κρατούμενους έχει κάνει ενέσιμη χρήση ναρκωτικών στο διάστημα της κράτησης του. Κρίνεται, συνεπώς, απαραίτητη η λήψη μέτρων για την αποφυγή διάδοσης λοιμωδών νοσημάτων (HIV, ηπατίτιδες, φυματίωση),

·    υπάρχει ευρεία πολιτική συναίνεση στα περισσότερα κράτη μέλη ώστε να παρέχεται η δυνατότητα θεραπείας αντί της φυλάκισης, στους παραβάτες χρήστες ναρκωτικών ,

·    τέλος αναφέρεται σαν νέα εξέλιξη στις πολιτικές και την νομοθεσία για τα ναρκωτικά ο αυξανόμενος προβληματισμός σχετικά με τον αντίκτυπο της χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών στην τοπική κοινωνία και στις γειτονιές.

Σε έκθεση του Ευρωβαρομέτρου το 2004, με θέμα τις αντιλήψεις των νέων σχετικά με τα ναρκωτικά, το 63% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι είναι εύκολο να προμηθευτούν ναρκωτικά κοντά στο σπίτι τους, ενώ το 57% δηλώνει ότι είναι εύκολο να τα προμηθευτούν μέσα η κοντά στο σχολείο. Αυτά και πολλά άλλα δεδομένα ανάδειξαν την έννοια της όχλησης του κοινού (publicnuisance) σαν ένα θέμα που αναφέρεται όλο και συχνότερα στις συζητήσεις σχετικά με την πολιτική για τα ναρκωτικά, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Κάτω από αυτόν τον όρο περιλαμβάνονται οι συμπεριφορές, οι καταστάσεις και οι δραστηριότητες που συνδέονται άμεσα η έμμεσα με την χρήση ψυχοδραστικών ουσιών. Όταν δηλαδή γίνεται λόγος για όχληση του κοινού σε σχέση με τα ναρκωτικά, δεν υποδηλώνεται μόνο η εγκληματικότητα αλλά ένα ευρύτερο φάσμα αντικοινωνικών συμπεριφορών που διαταράσσουν την ασφάλεια, την υγεία, την ευταξία και την ποιότητα ζωής στην κοινότητα. Σύμφωνα με έρευνες στο συγκεκριμένο θέμα τρεις ομάδες χρηστών δημιουργούν κυρίως την αντίδραση του κοινού.

·    Πολυχρήστες ναρκωτικών που καταναλώνουν και αλκοόλ

·    Προβληματικοί χρήστες που κάνουν ενδοφλέβια χρήση δημοσίως

·    Χρήστες με συνοσηρότητα

Παράλληλα υπάρχουν δύο κυρίως τύποι υπηρεσιών που προκαλούν αντίστοιχες αντιδράσεις.

·    Χώροι ανοικτοί για χρήση ναρκωτικών (shootinggalleries)

·    Θεραπευτικά κέντρα και υπηρεσίες βοήθειας για μείωση της βλάβης από την χρήση ναρκωτικών

 

Από ότι γνωρίζω και αναφέρετε και στην ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία για το 2004 και στην Κύπρο παρατηρήθηκαν αντιδράσεις πολιτών για την δημιουργία θεραπευτικών μονάδων σε κάποιες περιοχές. Το φαινόμενο της όχλησης και αντίδρασης του κοινού, αναφέρεται από όλα τα κράτη μέλη και έχει πολλές και ποικίλες διαστάσεις που διαφέρουν σε κάθε χώρα και πολλές φορές διαφορές παρατηρούνται, σε διαφορετικές περιοχές της ίδιας χώρας. Αντίστοιχες διαφορές καταγράφονται και στον τρόπο αντιμετώπισης του φαινόμενου της όχλησης του κοινού. Υπάρχουν κράτη που έχουν συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις και ποινές για τα σχετιζόμενα με την χρήση ναρκωτικών προβλήματα, άλλες χώρες αντιμετωπίζουν τις συνέπειες αυτές με τα τοπικά σώματα ασφάλειας και τα προγράμματα μείωσης της προσφοράς και τέλος άλλα κράτη εστιάζουν τις προσπάθειες σε υπηρεσίες μείωσης της βλάβης. Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, ο ρόλος της τοπικής κοινωνίας είναι καθοριστικός, γιατί τελικά είναι η στάση των ατόμων της συγκεκριμένης περιοχής που θα προσδιορίσει τελικά που και πως βρίσκεται η ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων της κοινότητας και των ατομικών δικαιωμάτων και με ποια μέσα μπορεί αυτό να εξασφαλισθεί. Ο προβληματισμός είναι συνεχής και τα ερωτηματικά μερικές φορές αναπάντητα. Το φαινόμενο της όχλησης του κοινού είναι άραγε μια συνέπεια λόγω της αύξησης του αριθμού των ενοχλητικών συμπεριφορών των χρηστών, η αντίθετα το αποτέλεσμα ενός αυξανόμενου αισθήματος δυσανεξίας του κοινού απέναντι στον χρήστη και στις συμπεριφορές του, στο πλαίσιο της δεδομένης τοπικής κοινωνίας που συνήθως είναι φτωχές και σε απομακρυσμένες περιοχές, η τέλος συνδυασμός των δύο παραπάνω καταστάσεων.

Αγαπητοί φίλοι, η προσπάθεια για να αποποινικοποιηθεί ο χρήστης και να θεωρηθεί ασθενής, από μία χρόνια υποτροπιάζουσα νόσο, πήρε αρκετά χρόνια και πολύ κόπο. Θέλω να πιστεύω ότι η κοινωνία των πολιτών, με την κατάλληλη ενημέρωση και υποστήριξη θα αντιληφθεί ότι ο ρόλος της δεν περιορίζεται μόνο στην πρόληψη, που είναι αναμφισβήτητα και προτεραιότητα, αλλά θα πρέπει να επεκταθεί και στο ευαίσθητο πεδίο της αποδοχής και ενσωμάτωσης των συνοδών με την χρήση συμπεριφορών, υποστηριζόμενη από ένα πλέγμα εξειδικευμένων προγραμμάτων.

Τα προγράμματα θεραπείας, κοινωνικής επανένταξης κλπ επιβάλλεται να λειτουργούν μέσα στην πόλη ώστε να μην στερείται κανείς βασικά και θεμελιώδη δικαιώματα δηλαδή το δικαίωμα στην θεραπεία και στην προσβασιμότητα σε αυτήν. Στην κατεύθυνση αυτή η ενεργός συμμετοχή και η θετική στάση του κάθε πολίτη κρίνεται απαραίτητη και κρίσιμη. Η κοινωνία των πολιτών καλείται να δείξει και σε αυτό το τομέα την ευαισθησία και την δύναμή της. Τότε θα έχει πράγματι αποδείξει το κοινωνικό της πρόσωπο και ρόλο.-

ΜΕΝΗ ΜΑΛΛΙΩΡΗ
Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Παν. Αθηνών
Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκού Κέντρου για την
Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νόσων

Ταξινομημένο σε: Εκδηλώσεις, Εξωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες:, ,