Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » OKANA, Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κέντρα Πρόληψης: Αξιολόγηση – Προβλήματα – Προοπτικές

Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κέντρα Πρόληψης: Αξιολόγηση – Προβλήματα – Προοπτικές

Ηγουμενίτσα, 18-19 Μαρτίου 2005

Διημερίδα με θέμα: «Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κέντρα Πρόληψης: Αξιολόγηση – Προβλήματα – Προοπτικές»

Οργάνωση: ΚΕΔΚΕ σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ Ν.ΘεσπρωτίαςΚέντρο Πρόληψης «ΑΡΙΑΝΔΗ»

Αγαπητοί συνάδελφοι, φίλες και φίλοι,

Όλοι γνωρίζουμε ότι η πρόληψη είναι μία δύσκολη, χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, που γίνεται ακόμη δυσκολότερη, όταν μιλάμε για παρεμβάσεις στο πρόβλημα των ναρκωτικών. Πρέπει να ομολογήσουμε ότι αν και, πριν από 30 περίπου χρόνια, αναγνωρίστηκε η ανάγκη για την εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης, παραμένει ακόμη ασαφές και απροσδιόριστο το ακριβές περιεχόμενο και το κυριότερο δεν υπάρχουν συγκεκριμένα εργαλεία και μέσα, για να καταγράψουν την αποτελεσματικότητα. Στην πλειοψηφία της η επιστημονική κοινότητα θεωρεί την αποδοτικότητα των σχετικών δράσεων χαμηλή, δεν αναφέρει όμως πόσο μεγαλύτερο θα ήταν το πρόβλημα της ουσιοεξάρτησης, αν δεν υπήρχαν προγράμματα μείωσης της ζήτησης, που όπως γνωρίζουμε επικεντρώνονται σε προληπτικές κυρίως δραστηριότητες.

Είναι αλήθεια ότι στην δεκαετία του 70, η πρόληψη περιορίστηκε στην παθητική, πολλές φορές ζημιογόνο, μετάδοση πληροφοριών και απειλητικών μηνυμάτων για τις συνέπειες των ναρκωτικών στην υγεία του χρήστη και απευθύνονταν κυρίως σε ενήλικες. Η προσέγγιση αυτή εγκαταλείφθηκε όταν επιστήμονες (PalinandCutbush) το 1987, ανάφεραν ότι τέτοια προγράμματα πρόληψης, οδηγούν σε αύξηση των επιπέδων χρήσης.

Στην δεκαετία του 80, επικρατεί η αντίληψη ότι οι παρεμβάσεις πρόληψης πρέπει να γίνονται μόνο από ειδικούς. Επικεντρώνονται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, αυτοεκτίμησης, επικοινωνίας, ικανότητας λήψης αποφάσεων. Περιορίζονται και πάλι στο γενικό κοινό και το περιεχόμενό τους δεν αλλάζει ανάλογα με την ομάδα στόχο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 90, μία καινούργια φιλοσοφία προσέγγισης, επιβάλλει άλλους κανόνες και διαδικασίες. Η πρόληψη διαφέρει πλέον σε πολλές παραμέτρους όπως,

  • ως προς το περιεχόμενο ανάλογα με την ομάδα στόχο,
  • γίνεται με την ενεργό συμμετοχή όλων των μελών,
  • έχει διάρκεια και δεν είναι μία απλή ενημερωτική ομιλία,
  • περιλαμβάνει και την ανάπτυξη δεξιοτήτων,
  • δεν αναφέρεται μόνο στα ναρκωτικά αλλά σε όλες τις ουσίες που προκαλούν εξάρτηση,
  • προσαρμόζεται στα ειδικά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης κοινότητας στόχου,
  • στηρίζεται σε ερευνητικά δεδομένα,
  • αφορά κυρίως και όχι μόνο την σχολική κοινότητα,
  • παρακολουθείται διαχρονικά,
  • προσαρμόζεται συνεχώς στα νέα δεδομένα και,
  • αξιολογείται με αξιόπιστα επιστημονικά μέσα.

Στην Ειδική Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά, τον Ιούνιο του 1998, στην Νέα Υόρκη, αποφασίστηκε η ολοκληρωμένη και ισόρροπη προσέγγιση του προβλήματος. Στηρίζεται στη μείωση της ζήτησης και στη μείωση της προσφοράς. Έξι χρόνια αργότερα στην ετήσια έκθεση του 2004, της Διεθνούς Επιτροπής του ΟΗΕ για τον έλεγχο των Ναρκωτικών, ομολογείται ότι ενώ η μείωση της προσφοράς, μέσω των διωκτικών κυρίως δράσεων και των κατασχέσεων, επιφέρει θεαματικά πολλές φορές αποτελέσματα, αυτά είναι δυστυχώς βραχυπρόθεσμα. Δηλαδή με εντυπωσιακή ταχύτητα νέες πηγές και νέες ουσίες θα ικανοποιήσουν και πάλι την ζήτηση. Αντίθετα η μείωση της ζήτησης αν και έχει πολύ αργούς ρυθμούς, τα αποτελέσματα της είναι μακροπρόθεσμα και σταθερά.

Επισημαίνεται επίσης ότι,

·το διαδίκτυο αυξάνει τις παράνομες πωλήσεις νόμιμων και παράνομων ψυχοδραστικών ουσιών,

·η ολλανδική κυβέρνηση αλλάζει την πολιτική της σχετικά με την κάνναβη αναγνωρίζοντας τις συνέπειες της χρήσης στην υγεία και την κοινωνία,

·επιβάλλεται η διεθνής συνεργασία για την συγκράτηση της εκτροπής χημικών ουσιών από το νόμιμο εμπόριο σε παράνομα εργαστήρια κοκαΐνης και άλλων διεγερτικών.

Τον Δεκέμβριο του 2004 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα έτη 2005-2012. Στον τομέα της μείωσης της ζήτησης για πρώτη φορά αναφέρονται μεταξύ άλλων,

·η στοχοθετημένη πρόληψη

·η ανάγκη προληπτικών παρεμβάσεων για όλες τις ψυχοτρόπες ουσίες, όπως ο καπνός, το οινόπνευμα, τα φάρμακα και οι παράνομες ουσίες

·η αξιολόγηση των προγραμμάτων πρόληψης και

·η αντιμετώπιση και η μείωση της βλάβης λόγω χρήσης ουσιών με ειδικού τύπου προγράμματα.

Τον Ιανουάριο του 2005, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφασίζει ότι

·η πολιτική για τα Ναρκωτικά πρέπει να στηρίζεται στα επιστημονικά δεδομένα και γνώσεις και όχι σε συναισθηματικά φορτισμένες αντιδράσεις,

·επιβάλλεται η καθιέρωση εναλλακτικών της φυλάκισης θεραπευτικών προγραμμάτων για τους παραβάτες χρήστες

Η παραπάνω διαχρονική πληροφόρηση για τις αποφάσεις σχετικά με την πρόληψη των Ναρκωτικών, δεν δηλώνουν μόνο τις δυσκολίες του συγκεκριμένου τομέα. Μας φέρνουν αντιμέτωπους με νέα δεδομένα και προκλήσεις. Θα ήθελα με βάσει και την πολύχρονη συμμετοχή μου σε διεθνή και ευρωπαϊκά κέντρα λήψης επιστημονικών και πολιτικών αποφάσεων να καταθέσω τον προβληματισμό και τις σκέψεις μου.

·Παρατηρείται μία σημαντική χρονική καθυστέρηση μεταξύ των ερευνητικών-επιστημονικών διαπιστώσεων και των πολιτικών αποφάσεων. Πολύ συχνά όταν λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις τα δεδομένα έχουν αλλάξει,. Ξέρουμε ότι η ουσιοεξάρτηση μεταβάλλεται σημαντικά στην πορεία του χρόνου,

·Υπάρχει έλλειμμα στην ανάδειξη των καλλίτερων και αποτελεσματικότερων πρακτικών (bestpractices) στον τομέα της πρόληψης,

·Ποσοτική και ποιοτική ανεπάρκεια προγραμμάτων,

·Έλλειψη προγραμμάτων για ειδικές ομάδες,

·Περιορισμένη αξιολόγηση προσεγγίσεων,

·Ελλιπής εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων

·Οι δράσεις πρόληψης δεν βασίζονται όπως θα έπρεπε σε ερευνητικά δεδομένα,

·Η συνεχής εκπαίδευση των επαγγελματιών του χώρου, στοιχείο απαραίτητο για τον περιορισμό του φαινομένου της επαγγελματικής εξάντλησης (burn-out) είναι στην καλλίτερη περίπτωση ανεπαρκής

·Ο κίνδυνος της πληροφόρησης και προμήθειας νόμιμων και παράνομων ψυχοδραστικών ουσιών μέσω του διαδυκτίου αν και καταγεγραμμένος δεν έχει καθόλου αντιμετωπισθεί.

Ανέφερα μερικές από τις νέες προκλήσεις που συνιστούν τα νέα δεδομένα σε διεθνές επίπεδο. Για την Ελλάδα ίσως πρέπει να αναφέρουμε και κάποια σημαντικά οργανωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα Κέντρα Πρόληψης και πιστεύω θα τα ακούσουμε αναλυτικότερα από τους ίδιους τους εργαζόμενους στις αυριανές τους τοποθετήσεις. Επιτρέψτε μου όμως στο σημείο αυτό κλείνοντας την παρέμβασή μου, να προσθέσω κάτι ακόμη, που νομίζω είναι καθοριστικό για να μετατραπεί η θεωρία σε αποτελεσματική πράξη.

Η πρόληψη χρειάζεται πρόσωπα, άτομα ευαίσθητα με μεράκι και φαντασία. Η τέχνη της πρόληψης είναι, λίγο μάθημα και πολύ συναίσθημα, είναι τέχνη ζωής που προϋποθέτει μεταξύ άλλων, αυτογνωσία, ανθρωπιά και κυρίως όραμα. Ελπίζω και εύχομαι εκδηλώσεις σαν την σημερινή να ανανεώνουν το όραμα και να προσθέτουν στην δράση.

 

Ταξινομημένο σε: OKANA, Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες:,