Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ευρωβουλή, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » Επιπτώσεις του περιβάλλοντος στη δημόσια υγεία

Επιπτώσεις του περιβάλλοντος στη δημόσια υγεία

Αθήνα, 7-9/5/2004

2η Διεθνής Συνδιάσκεψη και Έκθεση Αυτοδιοίκησης

– Δ’ συνεδρίαση: «Δημόσια Υγεία, Κοινωνική Πολιτική και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης«.

Οργάνωση: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Στρατηγικού Σχεδιασμού

 

Κυρίες και Κύριοι

Αγαπητοί φίλοι

O Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος και άλλοι σχετικοί Οργανισμοί αναφέρουν ότι η σχέση μεταξύ περιβάλλοντος και υγείας είναι περισσότερο στενή και πολύπλοκη απ’ ότι μέχρι σήμερα πιστεύεται.

Eλάχιστη προσοχή έχει δοθεί στη διάδραση διαφόρων ρύπων εντός του ανθρωπίνου σώματος. Ακόμη και ένα χαμηλό επίπεδο έκθεσης επί σειρά δεκαετιών σε ένα σύνθετο μείγμα ρύπων που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, στα ύδατα, στα τρόφιμα, στα διάφορα άλλα καταναλωτικά προϊόντα καθώς και στα κτίρια , μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία των Ευρωπαίων πολιτών.

Υπάρχουν πλέον σαφείς ενδείξεις ότι το 20% των ασθενειών στις βιομηχανοποιημένες χώρες σχετίζονται με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το μεγαλύτερο μέρος των ασθενειών αυτών αφορά τα παιδιά, τις γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία, τους φτωχούς και τις ευάλωτες ομάδες.

  • Στα 15 κράτη μέλη, 60,000 θάνατοι κάθε χρόνο οφείλονται στην μακροχρόνια έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια.
  • Ένα στα επτά παιδιά προσβάλλεται από άσθμα, ποσοστό που καταδεικνύει δραματική αύξηση στα τελευταία 30 έτη.
  • Τα παιδιά της Δυτικής Ευρώπης παρουσιάζουν άσθμα σε ποσοστό κατά 10 φορές υψηλότερο από εκείνο των παιδιών της Ανατολικής Ευρώπης.
  • Ο καπνός του περιβάλλοντος αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των πνευμόνων σε μη καπνιστές, κατά 20-30%.
  • Η κατά 10% μείωση του όζοντος αναμένεται να προκαλέσει ετησίως, σε διεθνές επίπεδο 300,000 καρκίνους του δέρματος και 4,500 περιστατικά μελανώματος.
  • Σε έρευνα του Ευρω-βαρόμετρου το 89% των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκφράζει την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της μόλυνσης του περιβάλλοντος στην υγεία.

Για να αντιστραφεί αυτή η ανησυχητική τάση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε μία εξειδικευμένη στρατηγική για το περιβάλλον και την υγεία.

Γενικός στόχος της είναι να περιοριστούν οι ασθένειες που οφείλονται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες στην Ευρώπη.

Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, πρέπει γνωρίζουμε περισσότερα για τα αίτια και τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά των προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

Έως σήμερα, οι περιβαλλοντικές εκτιμήσεις και οι πολιτικές δράσεις έχουν επικεντρωθεί στους επιμέρους ρύπους εντός των επιμέρους στοιχείων του περιβάλλοντος ( αέρας, νερό, έδαφος κλπ).

Όμως η κατάσταση είναι πιο πολύπλοκη διότι οι άνθρωποι εκτίθενται σε συνδυασμό ρύπων που αλληλεπιδρούν εντός του περιβάλλοντος και εντός του ανθρωπίνου σώματος για πολλά χρόνια. Αυτό το γεγονός δεν είχε ληφθεί επαρκώς υπόψη στις ασκούμενες πολιτικές.

Πέντε βασικά στοιχεία

Η στρατηγική που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επονομάζεται και SCALE, από το ακρωνύμιο των βασικών πολιτικών της στόχων:

S όπως Science (επιστήμη),

C όπως children, (παιδί)

Α όπως Awareness (ευαισθητοποίηση),

L όπως legislation (νομοθεσία) και

Ε όπως Evaluation (αξιολόγηση)

Χάρη στην επιστήμη (Science) διευρύνουμε τις γνώσεις για τις σύνθετες σχέσεις μεταξύ περιβάλλοντος και υγείας.

Πρέπει να κατανοήσουμε πώς αντιδρά το ανθρώπινο σώμα, σε βάθος χρόνου, στη συνεχή έκθεση σε ποικίλους ρύπους που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, συχνά και όταν είναι σε χαμηλές συγκεντρώσεις.

Στα παιδιά (children), επειδή αποτελούν τμήμα του πληθυσμού με ιδιαίτερη ευαισθησία στις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις, δεδομένου ότι η φυσιολογία, ο μεταβολισμός, η δίαιτα και η συμπεριφορά τους είναι διαφορετική από των ενηλίκων.

Η Ευρώπη αριθμεί 157 εκατομμύρια παιδιά. Τα περισσότερα ζουν σε αστικές περιοχές με σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση. Λόγω του προσδόκιμου ζωής τους τα παιδιά αποτελούν το κομμάτι εκείνο του πληθυσμού που είναι πιθανότερο να εκτεθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στις τοξικές ουσίες.

Από την εμβρυική ηλικία το έμβρυο είναι εξαιρετικά ευάλωτο στους επικίνδυνους παράγοντες που έχει ήδη εκτεθεί η μητέρα. Πολλοί αλλεργιογόνοι παράγοντες μεταφέρονται μέσω του πλακούντα ή αργότερα μέσω του μητρικού γάλακτος.

Αυτή η δυνατότητα μεταφοράς των ρύπων από την μητέρα στο έμβρυο και στο νεογνό αργότερα επιβάλλει την  λήψη μέτρων έτσι ώστε να διασφαλιστεί ένα υγιές ξεκίνημα για την ζωή των παιδιών μας.

Το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα είναι ευάλωτο σε ειδικούς ρύπους όπως ο μόλυβδος, τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs). H  έκθεση σε τέτοιες ουσίες έχει συνδεθεί με μαθησιακές δυσκολίες νοητική στέρηση, έλλειψη προσοχής καθώς και υπερκινητικότητα με ποσοστό επιπολασμού μέχρι και 10%.

Στην ευαισθητοποίηση (awareness) στα προβλήματα περιβάλλοντος-υγείας και στους τρόπους επίλυσής τους.

Οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν τα προβλήματα αυτά, ιδίως όσα πλήττουν τα παιδιά.

Η έγκυρη και τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση πρέπει να διαχέεται από τους αρμόδιους φορείς, στους πολίτες ώστε να αποτελεί και κίνητρο για ενεργό συμμετοχή και δράση. Η διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης είναι στοιχείο κλειδί για μια αποτελεσματική περιβαλλοντική πολιτική.

Η νομοθεσία (legislation) της Eυρωπαϊκής Ένωσης  θα συμπληρώσει τις διεθνείς πρωτοβουλίες και θα ενισχύσει τις εθνικές δράσεις έτσι ώστε τα προβλήματα υγείας που προέρχονται από περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις να αντιμετωπίζονται με ολοκληρωμένο τρόπο.

Η αξιολόγηση (evaluation), θα αφορά όλες τις δράσεις της στρατηγικής.

Η αποτελεσματικότητά και η οικονομική αποδοτικότητα  θα κρίνεται ως προς τον περιορισμό των προβλημάτων υγείας με περιβαλλοντική αιτιολογία.

Η συνεχής αξιολόγηση θα παρέχει επίσης τη δυνατότητα άμεσης εντόπισης των νέων κινδύνων. Θα εξασφαλίζεται με την συνεχή παρακολούθηση των δράσεων και την εκπόνηση σχετικών εκθέσεων.

Προτεραιότητα σε τέσσερις επιπτώσεις στην υγεία

Η ευρωπαϊκή στρατηγική για το περιβάλλον και την υγεία θα εφαρμοστεί κατά κύκλους.

Ο πρώτος κύκλος, 2004-2010, θα επικεντρωθεί σε τέσσερις επιπτώσεις στην υγεία:

  • Νόσοι του αναπνευστικού συστήματος, άσθμα, αλλεργίες στην παιδική ηλικία
  • Διαταραχές του νευρικού συστήματος και της ανάπτυξης
  • Παιδικός καρκίνος
  • Διαταραχές της λειτουργίας των ενδοκρινών αδένων (ορμονοδιαταράκτες)

Στην πρόσφατη συζήτηση που έγινε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη νέα αυτή στρατηγική, και μιλώντας εκ μέρους της Σοσιαλιστικής Ομάδας εξέφρασα τη στήριξή μας σε αυτήν την πρωτοβουλία της Επιτροπής.

Τόνισα μάλιστα τη σημασία που έχει η σφαιρική διεπιστημονική προσέγγιση του ζητήματος, η επικέντρωση της στρατηγικής σε ορισμένους τομείς και η διαχρονική παρακολούθηση προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία της κοινωνίας στο σύνολο της.

Πιστεύω απόλυτα όμως ότι σε τέτοιου είδους στόχους η συμμετοχή όλων είναι απαραίτητη.

Προς την κατεύθυνση της σχετικής ευαισθητοποίησης τόσο η αρμόδια Επίτροπος όσο και εγώ προσωπικά υποβληθήκαμε σε αιματολογικές εξετάσεις στο πλαίσιο έρευνας της WWF για την ανίχνευση τοξικών ουσιών που έχουν εισέλθει στον οργανισμό από περιβαλλοντικούς ρύπους.

Με αυτές τις σκέψεις θα ήθελα να συγχαρώ τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Στρατηγικού Σχεδιασμού για την οργάνωση της συνδιάσκεψης και να ευχηθώ καλή επιτυχία στις εργασίες.

Ταξινομημένο σε: Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ευρωβουλή, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες:,