Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ευρωβουλή, Ομιλίες - Χαιρετισμοί, Συνεντεύξεις τύπου » Προστασία του παιδιού ως καταναλωτή

Προστασία του παιδιού ως καταναλωτή

Αθήνα, 10/12/2003

Συνέντευξη τύπου για την «Ημέρα του Παιδιού», με θέμα «Προστασία του παιδιού ως καταναλωτή»

Οργάνωση: Μένη Μαλλιώρη, Χαράλαμπος Κουρής (Πρόεδρος ΙΝΚΑ)

Στο άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών (1989) και στο Σχέδιο του Συντάγματος της Ευρώπης (άρθρο ΙΙ παράγραφος 24) σχετικά με τα δικαιώματα των παιδιών  αναφέρεται ρητά  ότι:
«Σε όλες τις πράξεις που αφορούν τα παιδιά είτε επιχειρούνται από δημόσιες αρχές είτε από ιδιωτικούς οργανισμούς, πρωταρχική σημασία πρέπει να δίνεται στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού»

Οι κανόνες που ρυθμίζουν την ελεύθερη διακίνηση προϊόντων και υπηρεσιών στην ενιαία αγορά έχουν πολλές φορές αρνητική επίδραση στα παιδιά. Για παράδειγμα η προστασία των παιδιών-καταναλωτών υπονομεύεται μέσω της τηλεοπτικής διαφήμισης και η ασφάλεια τους  υποβαθμίζεται από την έλλειψη σχετικής νομοθεσίας στα μέσα μαζικής πληροφόρησης και στο Διαδίκτυο. Ο προβληματισμός για μια συνολική πολιτική για το παιδί κερδίζει  συνεχώς έδαφος , τόσο σε κοινοτικό, όσο και σε εθνικό επίπεδο.

 

Τα παιδιά-καταναλωτές αποτελούν μια σχετικά  ευάλωτη ομάδα. Η τεχνική προώθηση προϊόντων διαμορφώνει ανάγκες, εγκαθιστά ή αλλάζει συνήθειες, διεγείρει επιθυμίες και αυτοί είναι κάποιοι από τους λόγους που η ηλικιακή αυτή ομάδα χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία από τους σχετικούς με την υγεία και την ασφάλεια κινδύνους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει οδηγίες που αφορούν τα παιδιά, όπως για παράδειγμα την οδηγία για τα παιχνίδια το1988  ή τα πρόσθετα στις παιδικές τροφές κ.λπ. Υπάρχουν όμως σημαντικοί τομείς που στερούνται σχετικής κοινοτικής ή εθνικής νομοθεσίας ή ρυθμίσεων.

Πιο συγκεκριμένα:

1. Διατροφή

α) Παχυσαρκία – Σακχαρώδης Διαβήτης – Καρδιαγγειακά

Στον τομέα της διατροφής, η παιδική παχυσαρκία και η εγκατάσταση επιβλαβών διατροφικών συνηθειών εξελίσσεται σε μέγιστο πρόβλημα για τη δημόσια υγεία διεθνώς.

– Το 15% των παιδιών στις ΗΠΑ θεωρούνται παχύσαρκα

– Σύμφωνα με την «International Obesity Task Force”, στις αρχές του 2000 η παχυσαρκία στην Ευρώπη αφορά το 20% των παιδιών, έναντι του 10% μία δεκαετία νωρίτερα.

– Στην Ελλάδα γνωρίζουμε ότι περίπου 30% των παιδιών είναι υπέρβαρα και 9% παχύσαρκα. Λεπτομερέστερη ανάλυση των δεδομένων κατά ηλικία δείχνει ότι αυτό συμβαίνει κυρίως με την είσοδό τους, στη σχολική ζωή και συνδέεται εν μέρει με τα αναλώσιμα είδη στο σχολικό περιβάλλον (κυλικεία και καντίνες).

– Περισσότερα από τα ¾ των παχύσαρκων παιδιών θα παραμείνουν παχύσαρκοι ενήλικες, ενώ το ¼ από αυτά, θα αναπτύξει διαβήτη.

Η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με:

– Το 80% του διαβήτη τύπου ΙΙ

– Το 70% των καρδιαγγειακών νοσημάτων

– Το 42% του καρκίνου του στήθους και του εντέρου

 

β) Ισοτονικά ποτά – αναψυκτικά

Ορισμένα ποτά «energy drinks» έχει φανεί πως μπορεί να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στα παιδιά, καθώς περιλαμβάνουν καφεϊνη. Στην Αυστραλία τα ποτά αυτά σημάνθηκαν με τη διατύπωση «δεν συνιστώνται σε παιδιά, εγγύους ή θηλάζουσες, και άτομα ευαίσθητα στην καφεϊνη». Σε σχετική ερώτησή μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο φάνηκε ότι το ζήτημα απασχολεί πολλά κράτη-μέλη, χωρίς ακόμα να ληφθούν κοινοτικά μέτρα. Οι αρνητικές επιπτώσεις τέτοιων ποτών αυξάνουν όταν αναμιγνύονται με αλκοόλ, μία τάση που κερδίζει έδαφος.

Πολλές φορές αναψυκτικά με φρουτώδεις γεύσεις περιέχουν μικρές ποσότητες αλκοόλ, με αποτέλεσμα να προκαλείται εθισμός σε παιδιά. Σε σχετική ερώτησή μου στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο ο αρμόδιος επίτροπος χαρακτήρισε «σοβαρή» την κατάσταση και υπογράμμισε πως, εκτός της ΕΕ θα πρέπει να κινητοποιηθούν, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους, «οι εθνικές και περιφερειακές αρχές, η βιομηχανία, το λιανικό εμπόριο, οι γονείς, οι οικογένειες και τα άτομα».

 

Μη φαγώσιμα αντικείμενα μέσα σε τρόφιμα

Έγκυρες μελέτες έδειξαν ότι σημειώθηκαν σοβαροί τραυματισμοί και σε ορισμένες περιπτώσεις θάνατοι παιδιών μέχρι και ηλικίας 14 ετών από κατάποση μη βρώσιμων αντικειμένων (συναρμολογούμενα παιχνίδια) που υπήρχαν μέσα σε τρόφιμα.

Σε σχετική ερώτηση που υπέβαλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίμησε να αγνοήσει προς στιγμή το ζήτημα και ζήτησε περισσότερα δεδομένα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανταποκρινόμενο στο αίτημά μου ανακοινώνει την ερχόμενη εβδομάδα τα αποτελέσματα σχετικής έρευνας, όπου επιβεβαιώνονται οι αρνητικές επιπτώσεις του συνδυασμού φαγώσιμων με συναρμολογούμενα παιχνίδια.

 

Προτεινόμενα μέτρα:

Νομοθετική παρέμβαση κατά βλαβερών τροφίμων, ώστε εκτός από την ασφάλεια και την κοστολόγηση των διατροφικών προϊόντων να ελέγχεται και η ποιότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η κυβέρνηση ζήτησε (1/12/2003) από το ραδιοτηλεοπτικό συμβούλιο (ofcom) να συντάξει έναν «αυστηρό κώδικα για διαφημίσεις ανθυγιεινών φαγητών (junk food) και ποτών (γαριδάκια, πατατάκια, αναψυκτικά, έτοιμα γεύματα που απευθύνονται κυρίως στους νέους) από τα ΜΜΕ». H πρωτοβουλία αυτή οφείλεται στο ότι το 8,5% των εξάχρονων και το 15% των δεκαπεντάχρονων υποφέρουν από παχυσαρκία. Προβλέπεται επίσης παρέμβαση στις αλυσίδες ταχυφαγείων, ώστε να περιορισθεί η αυξημένη κατανάλωση «μενού» που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε λίπη και χαμηλή διατροφική αξία.

Την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών

Σήμανση τροφίμων που να είναι αναγνώσιμη και από μικρά παιδιά (με χρήση συμβόλων, χρωμάτων κλπ).

Έκδοση ειδικού υλικού (αφίσες, σποτ, ενημερωτικών φυλλαδίων) για όλα τα σχολεία

Έλεγχος του βάρους των παιδιών στα σχολεία, στο πρότυπο άλλων ιατρικών εξετάσεων, και σχετική ενημέρωση των γονιών.

2. Μέσα μαζικής ενημέρωσης – Διαδίκτυο – Διαφήμιση

Όλο και περισσότερα παιδιά έρχονται σε επαφή με το διαδίκτυο και τα ΜΜΕ, και αποκομίζουν μορφωτικά οφέλη.

Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, τα ίδια τα παιδιά δύσκολα μπορούν να ελέγξουν τους κινδύνους που προκύπτουν από την επαφή με άλλες επιβλαβείς πληροφορίες, όπως η ηλεκτρονική προμήθεια φαρμάκων (αδυνατίσματος) και ναρκωτικών, πορνογραφικές ή βίαιες ιστοσελίδες. Έχει επίσης υπογραμμισθεί η παρουσία, σε ειδικούς χώρους chat, κυκλωμάτων που αποσκοπούν στην κάθε λογής εκμετάλλευση των παιδιών.

Διαφήμιση

Τα παιδιά χρειάζονται προστασία από τις αρνητικές επιπτώσεις των διαφημίσεων, που πολλές φορές είναι παραπλανητικές, όπως π.χ. «χρησιμοποίησε αυτό το προϊόν και θα αποκτήσεις περισσότερους φίλους».

Μέτρα

Ευαισθητοποίηση γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών στους κινδύνους που αντιπροσωπεύουν τα ΜΜΕ και το Διαδίκτυο[1].

Νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων του παιδιού στα ΜΜΕ και το Διαδίκτυο.

Ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών προστασίας («φίλτρα»), ώστε να μην είναι δυνατή η πρόσβαση σε ακατάλληλες σελίδες.

Βασιζόμενη στο άρθρο 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ, η Επιτροπή πρέπει να προτείνει οριζόντια-κοινοτική νομοθεσία, που θα προβλέπει ειδικές ρυθμίσεις για τα διαφημιστικά μηνύματα που χρησιμοποιούν οποιοδήποτε μέσο και αφορούν σε προϊόντα ή υπηρεσίες που απευθύνονται σε παιδιά.

 

Μέχρι να εξασφαλισθεί κοινοτική νομοθεσία, τα κράτη μέλη μπορούν να υιοθετήσουν μέτρα υψηλής προστασίας για τα παιδιά (χωρίς να υπερισχύουν οι κανόνες εσωτερικής αγοράς).

Η αρχή «επιλογή που βασίζεται στη γνώση», που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτει τα παιδιά-καταναλωτές.

Μέχρι να υλοποιηθούν σχετικά προγράμματα, απαιτείται να ληφθούν άλλα μέτρα προστασίας ώστε η προστασία των παιδιών να υπερισχύει πράγματι κάθε άλλης πολιτικής.

 


[1] Μαζί π.χ. με κάθε υπολογιστή που πωλείται, θα ήταν δυνατό να δίνεται υποχρεωτικά ειδικό ενημερωτικό φυλλάδιο για τη χρήση των ΗΥ από τα παιδιά (πληροφόρηση για το χώρο εγκατάσταση του υπολογιστή στο σπίτι, για τα ακατάλληλα περιεχόμενα, τα διαθέσιμα φίλτρα κ.λπ).

Ταξινομημένο σε: Εκδηλώσεις, Εσωτερικό, Ευρωβουλή, Ομιλίες - Χαιρετισμοί, Συνεντεύξεις τύπου · Ετικέτες:,