Άρθρα

Μένη Μαλλιώρη » Εκδηλώσεις, Ομιλίες - Χαιρετισμοί » Λευκή Βίβλος για την ασφάλεια των τροφίμων. Τι, Πώς, Γιατί;

Λευκή Βίβλος για την ασφάλεια των τροφίμων. Τι, Πώς, Γιατί;

Αθήνα, 24 Νοεμβρίου 2000

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής – Διαιτολογίας

Οργάνωση: Πανελλήνιος Σύλλογος Διαιτολόγων

 

«Λευκή Βίβλος για την ασφάλεια των τροφίμων. Τι, Πώς, Γιατί;»

Η παραγωγή, επεξεργασία και κατανάλωση τροφίμων, είναι θεμελιώδης ειτουργία για κάθε κοινωνία με κοινωνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές συνιστώσες.

Η διαδικασία της παραγωγής τροφίμων γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη. Είναι όμως επιτακτική ανάγκη όλοι οι κρίκοι της διατροφικής αλυσίδας να ελέγχονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται όχι μόνο η υγεία των καταναλωτών, αλλά η ποιότητα και το κόστος των αγαθών μέσα από πολιτικές και πρακτικές που σέβονται το περιβάλλον.

Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών είναι ένας σημαντικότατος τομέας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ετήσια παραγωγή αξίας €600 δισ. ή 15% της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής. Παράλληλα αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο κατά σειρά βιομηχανικό εργοδότη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με 2,6 εκατομμύρια εργαζόμενους (απ’ αυτούς το 30% σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις).

Ο γεωργικός τομέας επίσης έχει ετήσια παραγωγή αξίας €220 δισ. και παρέχει 7,5 εκατομμύρια θέσεις πλήρους απασχόλησης. Οι εξαγωγές των γεωργικών προϊόντων, των τροφίμων και των ποτών αξίζουν €50 δισ. ετησίως.

Τα προαναφερόμενα οικονομικά μεγέθη, δικαιολογούν το τεράστιο ενδιαφέρον που υπάρχει για τον τομέα αυτό και από την πλευρά των παραγωγών και από την πλευρά των καταναλωτών. Πρέπει όμως να ομολογήσουμε ότι οι στόχοι και οι προσδοκίες των 2 αυτών μερών (παραγωγών – καταναλωτών) δεν είναι συνήθως ταυτόσημοι.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που απαιτείται μια πλήρης και ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ασφάλεια των τροφίμων, τόσο σε Εθνικό όσο σε Ευρωπαϊκό και Διεθνές επίπεδο.

Από την σύσταση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τα μέτρα για την ασφάλεια των τροφίμων αποτέλεσαν μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Παρ’ όλα αυτά η αυξανόμενη ολοκλήρωση των εθνικών οικονομιών μέσα στην ενιαία αγορά, οι εξελίξεις στον τρόπο καλλιέργειας και επεξεργασίας των προϊόντων, τα νέα πρότυπα συσκευασίας, αποθήκευσης και διακίνησης των τροφίμων, οδήγησαν σε πρωτοφανή γεγονότα.

Οι πρόσφατες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σχετικά με τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, απεκάλυψαν τις αδυναμίες που υπάρχουν και την αναποτελεσματικότητα των κανόνων και ελέγχων που ισχύουν μέχρι σήμερα.

Η κοινή αυτή διαπίστωση κάτω από την πίεση και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οδήγησε την Επιτροπή να παρουσιάσει στις 12.1.2000 την «Λευκή Βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων».

Στις 25.10.2000 ψηφίσθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η τροποποιημένη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη Λευκή Βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων.

Στο ψήφισμα αυτό καθίσταται σαφές, ότι σκοπός της Λευκής αυτής Βίβλου είναι η επίτευξη και διασφάλιση των πιο υψηλών προτύπων για την ασφάλεια των τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της προφύλαξης και με τελικό στόχο την επαναφορά της εμπιστοσύνης των 300 εκατομμυρίων Ευρωπαίων καταναλωτών.

Προτείνεται η ίδρυση ανεξάρτητης Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων που θα λειτουργεί σαν σημείο επιστημονικής αναφοράς για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη και θα βασίζεται στις αρχές της επιστημονικής αρτιότητας, της ακαδημαϊκής αριστείας της ανεξαρτησίας, της ευθύνης της διαφάνειας και της σαφήνειας.

Η Αρχή αυτή θα έχει σαν βασική αρμοδιότητα την αξιολόγηση του κινδύνου σε όλο το φάσμα ασφάλειας της τροφικής αλυσίδας (από το αγρόκτημα στο τραπέζι) και του πόσιμου νερού, καθώς επίσης, παράλληλα θα έχει το δικαίωμα να διατυπώσει συστάσεις προς τους φορείς που έχουν την τελική ευθύνη διαχείρισης του κινδύνου (εθνικές – κοινοτικές αρχές) και να διαβουλεύεται με αυτούς.

Στο πλαίσιο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Αρχής είναι αναγκαία η στενή συνεργασία και ο συντονισμός με τις εθνικές υπηρεσίες ασφάλειας τροφίμων των κρατών μελών, καθώς επίσης με τους κυριότερους οργανισμούς για την προστασία των καταναλωτών και τους αντιπροσωπευτικούς εκπροσώπους των άλλων ενδιαφερομένων μελών.

Η Αρχή αναπτύσσει σύστημα έγκαιρης και ταχείας προειδοποίησης για την ταχεία αναγνώριση και κοινοποίηση επειγόντων προβλημάτων, σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων περιλαμβανομένων και των ζωοτροφών, καθώς επίσης δημιουργεί σύστημα παρακολούθησης των σχετικών μέτρων.

Υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητές της και καθιερώνει πολιτική πληροφόρησης του κοινού σε στενή συνεργασία με τις αντίστοιχες εθνικές υπηρεσίες και φορείς.

Σχετικά με την αναθεώρηση και βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου, επισημαίνεται ότι :

Η ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας εξαρτάται από τους παραγωγούς, την βιομηχανία και τους προμηθευτές. Η δυνατότητα εντοπισμού της προέλευσης (ιχνηλασιμότητα) των προϊόντων, θα αποτελέσει σημαντική παράμετρο για τον άμεσο και αποτελεσματικό εντοπισμό του κινδύνου και συνεπώς την έγκαιρη αντιμετώπισή του.

Επισημαίνεται επίσης η αναγκαιότητα καθορισμού βασικών κατευθυντήριων αρχών, όπως π.χ. για τις ζωοτροφές, για κατάλογο των ουσιών που μπορούν (θετικός κατάλογος) ή δεν μπορούν (αρνητικός κατάλογος που ισχύει σήμερα), να χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές, για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, την υγεία των ζώων, τις προδιαγραφές καλλιεργειών, κλπ.

Στον σημαντικό τομέα της ενημέρωσης του καταναλωτή, αναφέρεται σαφώς ότι η ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους δεν θα πρέπει να είναι μια παθητική μετάδοση πληροφοριών, αλλά θα πρέπει να είναι αμφίδρομη και να περιλαμβάνει διάλογο και πληροφορίες από όλους τους ενδιαφερόμενους.

‘Οσο για τις διατροφικές συνήθειες αναφέρεται ότι αρκετές φορές διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα και επισημαίνεται ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης, δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο στις αρνητικές επιπτώσεις των τροφίμων στην υγεία, αλλά να παρέχουν πληροφορίες και για τις ενδεχόμενες θετικές συνέπειές τους.

Πιστεύω όμως ότι κάποια σημεία θα αποτελέσουν αντικείμενο συζητήσεων και προβληματισμού και αναφέρω κάποια ενδεικτικά :

1. Η φιλοσοφία της πρότασης αυτής χαρακτηρίζεται κυρίως από την κατασταλτική – ελεγκτική προσέγγιση και δεν γίνεται εύκολα διακριτή η αρχή της πρόληψης. Ίσως θα έπρεπε να διακρίνεται σαφέστερα η πολιτική που θέλουμε να ακολουθήσουμε σχετικά με την διατροφή, μέσα από μια διαχρονική προσέγγιση για την υγεία των πολιτών και την ποιότητα των αγαθών. Οι διατροφικές συνήθειες δεν σχετίζονται μόνο με τις άμεσες επιπτώσεις στην υγεία, αλλά μιλώντας για συνήθειες, οι πιθανές βλάβες, οι οποίες είναι συνήθως μόνιμες και μη αναστρέψιμες. Θα ήταν λοιπόν σκόπιμο παράλληλα με τα μέτρα ασφάλειας και ελέγχου τροφίμων να επισημάνουμε και την διατροφική άξια των υπό κατανάλωση αγαθών.

2. Στις μέρες μας με τον ανταγωνισμό να κυριαρχεί και στον τομέα των τροφίμων, τη διαφήμιση να βομβαρδίζει την καθημερινή μας ενημέρωση, είναι χρέος των επιστημόνων και πολιτικών να πληροφορούν το κοινό με ένα τέτοιο τρόπο, ώστε η επιλογή του να βασίζεται βασικά και κύρια στη γνώση και όχι στα οικονομικά ή άλλου τύπου δεδομένα.  Η έννοια της επιλογής που βασίζεται στη γνώση, παίζει καθοριστική σημασία στην υιοθέτηση στάσεων και συμπεριφορών, που εξασφαλίζουν καλλίτερη υγεία και ποιότητα ζωής.

Τέλος, θα ήθελα να αναφέρω ότι στο πλαίσιο των εργασιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έχει αναφερθεί επανειλημμένα ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες επιθυμούν υπεύθυνους και αποτελεσματικούς θεσμούς, που λαμβάνουν υπόψη τον πολιτιστικό πλούτο, τις διαφορές και τις παραδόσεις των κρατών μελών. Οι προκλήσεις, όχι μόνο λόγω της παγκοσμιοποίησης, θα γίνονται συνεχώς  περισσότερες και στον τομέα της διατροφής.

Αν όμως ενεργήσουμε από κοινού, με προτεραιότητα ότι τα ανθρώπινα υπερέχουν άλλων αξιών, όταν πολιτικοί και πολίτες νοιώσουν ότι η ασφάλεια και η ποιότητα στην ζωή έστω και αν προϋποθέτουν, υπερβαίνουν τα οικονομικά μεγέθη, τότε μπορεί να είμαστε σίγουροι ότι κάνουμε τα σωστά βήματα, για να ξανακερδίσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών.-

Ταξινομημένο σε: Εκδηλώσεις, Ομιλίες - Χαιρετισμοί · Ετικέτες: